Pelgrimage naar Safenwil

Op onze reis naar Italië hebben mijn vrouw en ik een bezoek gebracht aan Safenwil, de plaats waar Karl Barth tussen 1911 en 1921 als gemeentepredikant werkzaam is geweest.

img_0513

Aan het kerkje waarin hij heeft gepreekt is de afgelopen honderd jaar veel veranderd. De kansel is eruit gesloopt en heeft plaatsgemaakt voor een liturgisch centrum met katheder. Ook is er een nieuw orgel geplaatst.

img_0511

Het kerkbezoek was wat aan de lage kant tegenwoordig, zo vertelde ons één van de twee huidige predikanten. Tja.

Wat nooit zo tot mij was doorgedrongen, is dat Safenwil echt een alpendorpje is. Het kerkje ligt vrij hoog op een berg en achter de kerk stonden een paar koeien met een karakteristieke bel om de hals.

img_0505img_0503

 

 

 

 

 

 

 

In de voormalige pastorie, waar Barth met zijn gezin gewoond heeft, is een Karl Barth-kamertje ingericht. Zoals dat hoort bij een pelgrimsoord zijn er allerlei relikwieën te vinden, zoals de oude schrijftafel van Barth en de aktetas waarin ooit de Barmer Thesen hebben gezeten.

img_0517

img_0516

 

 

 

 

 

 

Vaak wordt de Stube niet bezocht. Misschien iets voor de volgende zomer?

De Tweede Fase

2016-07-09-KRK2-pthu-4-FC-V-webVanochtend en vanmiddag heb ik met Rinse Reeling Brouwer een voortgangsgesprek gehad. Op twee manieren markeerde het de afsluiting van een tijdperk.

1. Het einde van de eerste fase

In de eerste plaats konden we vaststellen dat ik vrijwel alle voorwerk voor het proefschrift uitgevoerd heb. Het komt er als volgt uit te zien:


“Bij het begin beginnen”

  • Inleiding + biografie Breukelman
  1. De Bijbelse theologie van Breukelman
  2. Breukelman en Barth – de bijdrage van Breukelman aan de Systematische Theologie
  3. Breukelman en bevinding – de bijdrage van Breukelman aan de kerk
  4. Breukelman en de Amsterdamse School – de bijdrage van Breukelman aan de Bijbelwetenschappen
  • Conclusie, evaluatie, vragen voor nader onderzoek

Vier deelonderzoeken dus, die nu alle uitgevoerd zijn. Mijn bevindingen van deelonderzoek 2 en 4 zijn al ergens gepubliceerd:

  • G. van Zanden, ‘”I forgave you all that debt…” Breukelman’s Explanation of the Parable of the Unforgiving Servant (Mt 18:23-35) Compared with Barth’s Doctrine of Substitution’, Zeitschrift für dialektische Theologie 32/1 (2016), 136-162.
  • G. van Zanden, ‘De Bijbelse theologie van Frans Breukelman in Amsterdamse context’, in: Amsterdamse Cahiers voor de Exegese van de Bijbel en zijn Tradities 30 (2015), 37-52.

Nu mikken Rinse en ik erop om ook 1 en 3 geplaatst te krijgen. Met vier gepeerreviewde artikelen zou mijn proefschrift moeten staan als een huis.

2. Het einde van mijn aanstelling

De drie jaren halftijdsaanstelling aan de PThU zitten erop. Per 1 september ben ik buitenpromovendus en ga ik weer voor 70% van de volledige werktijd als predikant werken in Pesse. Dat er zicht is op voltooiing maakt dat werkbaar. Binnen een jaar moet het toch wel af te ronden zijn? Toch?

Eerst ga ik alle materiaal bundelen en toesturen aan Klaas Spronk, mijn tweede begeleider. En dan vrolijk verder timmeren aan de weg die mij ‘geleerd’ moet maken.

Onvoorziene omstandigheden

Zoals u kunt lezen in het voorgaande bericht, zou ik in het weekend na de Paasdagen naar Praag gaan om een paper te presenteren over Breukelmans interpretatie van Genesis 27.

Daar is niets van terecht gekomen. Op 29 maart werd er namelijk een zoontje geboren: Abel.

DSC01689

Abel, onze ‘eersteling’, die misschien ook wel de ‘gezegende’ zal blijken te zijn. Gelukkig was professor Klaas Spronk zo vriendelijk om, terwijl ik in Pesse tussen de luiers zat, in Praag mijn bevindingen aan het internationale genootschap te presenteren. Voor de geïnteresseerde hier een Nederlandstalige versie van mijn paper: ‘Jakob kruipt in Ezaus huid. Genesis 27 uitgelegd door Frans Breukelman.‘ Ik heb onder andere gebruik gemaakt van deze bronnen:

Praag 2016

praag2016In de week na Pasen wordt traditiegetrouw het Colloquium Biblicum georganiseerd in Praag. Dit jaar voor de 24e keer. En ik mag opnieuw van de partij zijn!

Maar er wordt wel een bijdrage van mijn hand verwacht. Dit jaar staat Genesis 27 centraal, het verhaal over Jacob die zijn broer Esau bedriegt. Ik heb eens gekeken wat Breukelman hierover zoal geschreven heeft. Je zou verwachten dat dat eindeloos veel materiaal zou opleveren, maar dat valt enorm tegen. Mijn eigen tekstplaatsenregister vindt niet meer dan 5 plaatsen in de banden Bijbelse Theologie. In het Breukelmanarchief had ik meer succes. Onder mapnummer i060 bevinden zich een vertaling en preeknotities over Genesis 27:1-40 en twee folio’s met enkele algemene overwegingen bij Genesis 25, 27 en 29. Voor de liefhebber: de archiefstukken zijn in te zien onder > Het archief.

Als werktitel heb ik opgegeven: ‘Jakob schlüpft in Esaus Haut. Frans Breukelmans Erklärung von Genesis 27’, vanwege het slot van Breukelmans preek over Genesis 27 uit 1961:

Jacob –Israël!
Het zal Góds dààd zijn door welke Jacob Israel zal wezen. Dit is niet een mogelijkheid van hem zelf. Hij zelf weet niet beter te doen dan …
in de huid van Esau te kruipen,
te geloven in de voorsprong der natuur
om zó juist prijs te geven wat hij redden wil: de voorsprong der genade, die hij niet verwérven kan omdat het hem geschonken is.
Amen.

Breukelman over ‘themadiensten’

Themadienst-2015-05-17_A[1]Ze zijn niet meer weg te denken in de meeste protestantse kerken: de ‘themadiensten’. Geen Bijbeltekst die centraal staat, maar een thema dat de (jongeren in de) gemeente bezighoudt of vermoedelijk bezighoudt.

Breukelman in een interview uit 1980:

“Ja, je kunt nu wel zeggen: wat zit ie toch steeds tegen die roomsen te foeteren, maar je kunt zelf zien hoe bar het in de romana [de Rooms-Katholieke Kerk] is met die themadiensten bijvoorbeeld. Dat is zo willekeurig· en eigenmachtig als je je maar kunt denken. In plaats dat men de Schrift openslaat en de Schrift laat spreken, zegt men: wij vinden dat en dat thema nou belangrijk en daar gaan we het nou eens over hebben. En nou schijnen ze het daar in de bijbel ook over te hebben.
Nou nou nou, zo mag je niet omgaan met de Schrift. Je moet de Schrift la-ten uitspreken· en dan maar afwachten wat er gaat gebeuren en voor welke verrassingen je komt te staan en hoe bevrijdend dat is.”
– ‘Wat dat betreft zou ik graag rooms worden, dan heb je tenminste maar één paus’, De Tijd (24 oktober 1980), 46–51: 50

Laat het onze (protestantse!) jeugddienst- en evangelisatiedienstcommissies maar niet horen!

Princeton – woensdag 26/8 (finale)

Woensdag, de laatste dag!

Twee interessante papers stonden er nog op het programma, voordat we weer terug zouden vliegen.

Ten eerste bood Kate Sonderegger een analyse van KD IV/3.1, §69.3 ‘Jesus ist Sieger!’ in een prachtig paper, waarbij ze concludeerde: ‘The history of Christ’s Triumph does not seem to me quite anchored in the history I know and live within; it does not seem quite of ‘the earth, earthy’. But this is the Act and Aim of the Man of Heaven, the Last Adam, and His ways to us are strange; but we may say in thanksgiving, His Victory is sure.’ – en precies dat riep in de discussie de meeste weerstand én de meeste waardering op.

Benno van den Toren sloot de conferentie met een paper dat, in mijn beleving, de meest levendige discussie opriep. Hij benaderde dezelfde paragraaf (69.3) vanuit een historische vergelijking met een bezoek van Barth aan Christoph Blumhardt in 1915 (!) en hoe hij daarover schrijft in Die protestantische Theologie des 19. Jahrhundert (1947) – en hoe men in Afrika omgaat met demonen en andere kwade machten die invloed uitoefenen op een mensenleven. In de discussie legde McCormack Van den Toren het vuur aan de schenen: geloof je in die machten, zonder ze psychologisch weg te redeneren? Er kwam een ‘ja’ onder voorbehoud uit, vanwege wat Van den Toren heeft meegemaakt tijdens zijn werk in Afrika. Het zette mij eens te meer aan het denken: in hoeverre bepaald ons (mijn!) wereldbeeld mijn denken en beleven van God en Zijn daden?


Er valt nog zoveel te schrijven, over de nare vliegtuigstoelen en over de ontroering bij het weerzien van Eef na een klein weekje afwezigheid. Ik zal het u besparen.

Ik heb de tijd van mijn leven gehad, daar aan de andere kant van de wereld. Inmiddels heb ik in de Janskerk van Utrecht alweer de opening van het academisch jaar mogen beleven – en ik heb er weer zin in! Ik ben mijn collega’s – die ik op deze reis écht heb mogen beleven als collega’s! – erkentelijk voor hun openheid en hun toestemming om één en ander hier met de wereld te delen. Rest mij nog enkele foto’s te delen:

SAMSUNG
‘Des Menschen Hochmut und Fall’
SAMSUNG
Theologen in Princeton
SAMSUNG
Christophe Chalamet, Benno van den Toren, Bruce McCormack (achter waterfles en KD/CD)
SAMSUNG
Tijd voor Taart
SAMSUNG
Benno presenteert zijn paper
SAMSUNG
… ja. Zó lekker en zó ongezond.
Gemaakt op het vliegveld door Markus Matthias. Hij gaf er het onderschrift aan uit Efeziërs 5:15f: “Ziet dan, hoe gij voorzichtiglijk wandelt, niet als onwijzen, maar als wijzen. Den tijd uitkopende, dewijl de dagen boos zijn.” Laten we eerlijk zijn: wat heeft een theoloog in een vliegtuig méér nodig dan KD IV/1?